هم‌زمان با رشد صنایع و رقابت در صنعت نوشابه‌سازی، بهبود مستمر کیفیت محصولات به‌عنوان یک الزام برای کارخانه‌ها مطرح شده است. با وجودآنکه نوشیدنی‌های حاوی گازکربنیک مانند آب‌معدنی‌ها و آب چشمه‌ها قرن‌ها است که مورداستفاده قرار می‌گیرد، عملاً گسترش آن از زمانی آغاز شد که دانشمندان به کیفیت گازدار بودن آب‌های معدنی و نوشیدنی­ها علاقه‌مند شدند. در ابتدا برای تولید گاز مصنوعی، بخاری را به‌صورت حباب به آب‌های معدنی اضافه می‌کردند که با نام گاز یا هوای محبوس شده شناخته می‌شد. امروزه برای گازدار کردن نوشیدنی‌ها از گازکربنیک استفاده می‌شود. در نوشیدنی‌های غیرالکلی، طعم و مزه تحت تأثیر CO_۲ و O_۲ موجود در نمونه می‌باشد، به همین دلیل تعیین میزان دقیق CO_۲ و O_۲ موجود در محصول یک پارامتر مهم در تولید و کنترل کیفیت صنایع نوشیدنی گازدار محسوب می­‌شود.

• گاز اکسیژن (O_۲):

وجود هوا و گاز اکسیژن در نوشابه‌ها بسیار نامطلوب است. اکسیژن، طعم نوشیدنی­های گازدار را عوض می‌کند و تغییرات ناشی از نور، گرما، میکروارگانیسم‌ها و آنزیم‌ها را سرعت می‌دهد. هوا از چهار طریق وارد نوشابه می‌گردد:

• از طریق هوای محلول در شربت یا آب
• از طریق نشت هوا به داخل دستگاه‌هایی مانند فیلترها، سردکننده‌ها، کربناتور و فیلر
• ورود هوا به شربت هنگام هم زدن
• هوای موجود در سر بطری به‌ویژه زمانی که حجم نوشابه درون بطری کم می‌شود.

  هوا به دلایل زیر موجب بروز مشکل در نوشابه‌های کربناته می‌گردد:

1. تداخل در کربناسیون و عدم رسیدن به حجم مناسب کربناسیون
2. هوا به آسانیِ CO_۲ در آب حل نمی‌شود و تمایل به خروج از آن دارد. این امر موجب خروج و افت CO_۲ می‌گردد و هنگام پر کردن، بطری نوشابه کف می‌کند و سرریز می‌گردد.
3. اکسیژن موجود در هوا به رشد انواع خاص میکروارگانیسم‌ها کمک می‌کند و زمان نگهداری محصول در انبار را کاهش می‌دهد.
4. اکسیژن موجود در هوا طعم و رنگ نوشابه را نامطلوب می‌کند. (تغییرات اکسایشی در نوشابه‌های کربناته حاوی عصاره میوه و طعم‌دهنده‌های طبیعی بیشتر از نوشابه‌های کولاست.)

با توجه به مشکلات ناشی از وجود هوا و اکسیژن در نوشابه‌های کربناته، هواگیری یک قسمت مهم در خط تولید نوشابه می‌باشد. از دستگاه هواگیری برای جداسازی هوا از آب و شربت نوشابه استفاده می‌کنند. در این دستگاه آب به شکل فیلم نازکی روی صفحات تحت خلأ به آهستگی پخش می‌شود و هوای آن گرفته می‌گردد. به‌طورمعمول باید میزان اکسیژن محلول از ۹-۸ میلی­گرم بر لیتر به ۱ میلی­گرم بر لیتر یا کمتر کاهش یابد. متداول‌ترین نوع دستگاه‌های هواگیری، انواع Linear tube deaerator و Vacuum spray deaerator می‌باشند. لذا با استفاده از آب هواگیری شده در تولید نوشابه، میزان کف کردن در طی فرایند پر کردن نوشابه کاهش می‌یابد و امکان کربناسیون بیشتری در محصول فراهم می‌گردد و عمر نوشابه‌های تهیه‌شده با آب هواگیری شده نیز افزایش می‌یابد. جهت سنجش میزان O_۲ در نوشابه‌های گازدار از دو روش آزمایشگاهی (نمونه‌گیری) و برخط (آنلاین) استفاده می‌شود.

• روش آزمایشگاهی:

در روش آزمایشگاهی پس از مدت زمان مشخصی نمونه مورد آزمایش می‌گردد. درصورتی‌که مقدار O_۲ در نمونه بیشتر از مقدار قابل قبول باشد، محلول برای هواگیری مجددا ارسال می گردد.

• روش برخط (آنلاین):

در روش آنلاین، تمامی فاکتورهای مربوطه به صورت برخط اندازه‌گیری می‌شوند و درصورتی‌که مقدار O_۲ در نمونه بیشتر از مقدار قابل قبول باشد، فرمان اصلاح برای تجهیزات ارسال می‌شود.  

• گاز دی‌اکسید کربن (CO_۲):

در فرآیند تولید نوشابه، گاز CO_۲ در دستگاه کربناتور (کربوکولر) به مخلوط عصاره و شربت افزوده می‌شود و این دستگاه توسط ایجاد خلأ و تبرید، گاز را به مایع به‌دست‌آمده تزریق می‌کند. جهت سنجش میزان CO_۲ در نوشابه‌های گازدار از دو روش آزمایشگاهی (نمونه‌گیری) و برخط (آنلاین) استفاده می‌شود.

• روش آزمایشگاهی:

در روش آزمایشگاهی پس از مدت زمان مشخصی نمونه مورد نظر آزمایش می‌گردد. درصورتی‌که میزان قابل‌قبولی از CO_۲ در نمونه موجود نباشد، تمامی محصولات بازه زمانی گذشته، ضایعات محسوب می‌شوند. برای آزمایش میزان گاز CO_۲، بعد از تولید محصول نهایی، یک فشارسنج مخصوص را بر روی نوشابه قرار می‌دهند و نوشابه را تکان می‌دهند تا گاز آن شروع به بیرون آمدن کند و داخل شیشه جمع گردد. فشار سنج، فشار داخل شیشه نوشابه را برحسب psi نشان می‌­دهد. دمای نوشابه نیز اندازه­‌گیری می­‌گردد و با استفاده از جدول گاز‌خوری مقدار گاز CO_۲ موجود در نوشابه برحسب درصد حجمی مشخص می شود. درصد وزنی قابل‌قبول گاز CO_۲ برای نوشابه‌های پرتقالی و لمون لایم باید در حدود ۶/۰ گرم در cc۱۰۰ و برای نوشابه‌های کولا در حدود ۷/۰ گرم در حدود cc ۱۰۰ باشد.

• روش برخط (آنلاین):

در روش آنلاین، تمامی فاکتورهای مربوطه به صورت برخط اندازه‌گیری می‌شوند و درصورتی‌که میزان قابل‌قبولی از CO_۲ در نمونه موجود نباشد، آن نمونه از خط خارج می‌گردد و فرمان اصلاح برای تجهیزات ارسال می‌شود.