پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

 
  • language
  • language
  • ورود/عضویت

بررسی میزان آلودگی احتمالی در ماهیان شیر و سی باس آسیایی در خلیج فارس

بررسی میزان آلودگی احتمالی در ماهیان شیر و سی باس آسیایی در خلیج فارس

  • شماره درخواست: RFP289805111
  • تاریخ اعلام: 98/05/27
  • تاریخ انقضا:

فرصت ها:

براساس پیشنهاد‌ها قابل‌مذاکره خواهد بود.

میزان سرمایه گذاری:

براساس پیشنهاد‌ها قابل‌مذاکره خواهد بود.

برنامه زمان بندی:

تماس جهت اطلاعات بیشتر:

پست الکترونیک:

02188398563 - 02188398543

پیشینه مساله :

خلیج‌فارس به دلیل شرايط خاص، وضعیت نيمه بسته و داشتن منابع مهم بوم‌شناختی و گونه­ هاي حساس، از مناطق زيستي بسيار مهم در منطقه خاورميانه و حتي جهان به شمار مي­ رود. به­ منظور حفاظت از اين زیست‌بوم باارزش، شناسايي دقيق عوامل آلاينده و ميزان آن ­ها و هم­چنين حذف يا كاهش آلاينده­ هاي ورودي به منطقه به اطلاعات دقيق نياز است تا در جهت برنامه ­ريزي صحيح و اعمال مديريت مناسب مورد استفاده قرار گيرد. فلزات سنگين به دلیل سمي بودن، پايداري، عدم تجزيه زيستي، بزرگ­نمايي، تجمع زيستي و نيز جذب آسان در گونه­ هاي آبزي، موردتوجه بيش­تري قرار گرفته ­اند. ازآنجاکه این عناصر قابلیت تجزیه زیستی ندارند، افزایش غلظت آن­ها در محیط دریا می­ تواند زیان­ هایی را برای سلامت موجودات زنده در پی داشته باشد. ماهی شیر (Scomberomorus commerson) از خانواده تن ماهیان (Scombridae) و از راسته Perciformes، یک ماهی شکارگر منطقه سطح­زی می‌باشد که از پراکندگی وسیعی در آب­ های گرمسیری هند آرام برخوردار است و انتشار تقریباً جهانی دارد که در سراسر آب­ های مناطق ساحلی اقیانوس هند، آرام، دریای سرخ، شرق افریقا، دریای عرب، خلیج‌فارس، سواحل هند، آسیای جنوب ­شرقی، شمال چین، ژاپن، استرالیا و ... مشاهده می­ شود و ازنظر اکولوژی در محدوده فلات قاره آب ­های ساحلی کم­ عمق معمولاً در عمق­ های 10 تا 70 متری دیده می­ شود. هم­چنین در تمامی مناطق پراکندگی خود، از ماهیان مهم در صید تجاری، سنتی و تفریحی محسوب می‌گردد. ماهی شیر همانند تن ماهیان به دلیل تغذیه از ماهیان پلاژیک در بالای شبکه غذایی قرار می ­گیرد که آلودگی ­های زیست‌محیطی و برداشت بیش‌ازحد سبب کاهش جمعیت آن­ها در سال های اخیر شده است. طبق آمار به‌دست‌آمده از موسسه تحقیقاتی شیلات ایران، میزان صید سالانه ماهی شیر در طی سال های 1388 تا 1392، از 7691 تن به 20137 تن در سال رسیده است. تجزیه‌وتحلیل‌های اخیر ژنتیکی ماهی شیر در منطقه دریایی ROPME خلیج‌فارس، دریای عمان و دریای عربی نشان داد که تنها یک ذخیره از ماهی شیر در تمام این مناطق دریایی وجود دارد که به دلیل آلودگی­ های زیست‌محیطی و برداشت بیش‌ازحد، جمعیت آن­ها در حال کاهش می­ باشد. در سال ­های اخیر برای تأمین نیاز پروتئینی مردم به دلیل کمبود منابع آب شیرین و ذخایر آبزیان، روش پرورش ماهی در قفس در دریا رایج شده است. پرورش ماهیان در قفس، تکنولوژی نوینی است که معمولاً کم‌هزینه می­ باشد و به فضا، ادوات فیزیکی و سرمایه اولیه کم­تری نیاز دارد. از دیگر مزایای آن می­ توان به برداشت سریع، آسان و ارائه آبزیانِ تازه به بازار اشاره کرد که به دلیل تازه بودن از قیمت بالاتری نیز برخوردارند. پرورش ماهيان دريايی بيش­ترين پتانسیل را براي افزايش توليد ماهی و فراهم كردن ذخيره غذايی دارا می ­باشد. در اين راستا گونه ­هاي جديد بيش­تري جهت آبزي­پروري معرفی گشته كه براي مصرف انسانی و فعاليت هاي تجاري مربوطه مفيد تشخيص داده شده­ اند. يكی از گونه­ هاي مهم، سی ­باس آسيايی (Lates calcarifer) می­ باشد. گونه مذکور که تحت عنوان باراماندي (Baramundi) نيز شناخته می­ شود، از ماهيان آنادروموس می­ باشد كه قابليت سازگار شدن در هر دو محيط آب شور و شيرين را دارد. اين ماهی يک گونه يوري­هالين از خانواده Latidae است كه در بسياري از مناطق حاره و نيمه حاره، اقيانوس هند و اقيانوس اطلس پراكنده می­باشد. سی­باس به دلیل رشد سريع، تكثير آسان، تحمل شوري بالا و توانايی در پذيرش غذاي فرموله، از بهترين ماهيان پرورشی دنيا محسوب می­شود و وزن آن در مدت 5 ماه به بيش از 500 تا 600 گرم می­رسد كه مناسب بازار است. طبق گزارش FAO از كل توليد ماهيان دريايی، 70 هزار تن مربوط به ماهی سی­باس آسيايی است كه اين نكته بيانگر بازارپسندي اين ماهی در دنيا می‌باشد. در حال حاضر عدم وجود مولدین (اصلاح‌شده) مورد نیاز از محدودیت­ های عمده تأثیرگذار در پرورش این ماهی است و با توجه به این‌که هم‌اکنون بچه ماهی ­های موردنیاز، از کشور استرالیا خریداری می­ شوند انتقال بچه ماهی به کشور در سطح گسترده بسیار پرهزینه و با استرس می­باشد. سایر پرورش­ دهندگان ماهی نیز برای ماندن در بازار اقدام به برنامه ­های ضدتبلیغاتی علیه ماهی سی­باس پرورش‌یافته در قفس می ­کنند، به­‌‌‌‌طوری­که از طریق فضای مجازی شبکه ­های اجتماعی اینترنتی، موارد غیرواقعی در رابطه با ارزش غذایی ماهی سی­باس و حساسیت آلودگی آن به فلزات سنگین مانند جیوه را مطرح کرده­ اند که این امر باعث گردیده است موارد فوق در قالب یک طرح تحقیقاتی بررسی شوند تا به­ طور قاطع بتوان پاسخگویی علمی و صحیحی را به موارد غیرواقعی ارائه نمود. به نظر می­ رسد آبزیان پرورش‌یافته در قفس با جانمایی صحیح قفس­ ها در جاهای عاری از آلودگی بتوانند ارزش تغذی ه­ای مشابه آبزیان وحشی داشته باشند و شاید آلودگی فلزات سنگین در آن­ها در سطح پایین­تری قرار داشته باشد، به همین دلیل چنین مطالعات و تحقیقاتی برای پیشبرد صحیح اهداف مذکور و مقایسه ارزش تغذیه­ای بین آبزیان وحشی و پرورش‌یافته می تواند در توسعه اشاعه مصرف ماهی و جبران کمبود ذخایر مؤثر واقع شود.

شرح مساله :

با توجه به افزایش جمعیت، اهمیت موضوع امنیت غذایی و کاهش میزان صید، آبزی‌پروری به‌عنوان یک منبع جایگزین صید ماهی مطرح بوده است و ازآنجاکه دولت در نظر دارد مصرف پروتئین را با افزایش مصرف سرانه ماهی در کشور افزایش دهد (مصرف جهانی ماهی به ازای هر نفر 9/18 کیلوگرم است)، لذا در ایران پتانسیل برجسته ­ای برای توسعه صنعت پرورش ماهی­ های دریایی در سیستم قفس وجود دارد. امکانات متمایزکننده ایران در عرصه رقابت شامل طیف گسترده­ای از مکان­ های مناسب برای استقرار قفس­ های دریایی و گونه ماهیان قابل پرورش، دمای بالا و رشد سریع ماهی­ها در جنوب کشور و هزینه ارزان کارگر باعث شده است تا اهداف عمده شیلات کشور در طرح پرورش ماهیان دریایی در قفس شامل تولید 000/ 200 تن ماهی در 5 سال و 000/300 تن ماهی در 10 سال در دریای خزر، خلیج‌فارس و دریای عمان بتواند جامه عمل به خود بپوشاند. احتمالاً در بلندمدت تولید مقادیر زیاد ماهیان ارزشمند تجاری با قیمت­ های متوسط و زیاد جهت ارائه به بازارهای جهانی، تعیین کننده پتانسیل ایران برای توسعه صنعت آبزی­پروری در قفس خواهد بود که این موضوع طی سرمایه­گذاری توسط شرکت­ های بزرگ یا به­ وسیله اتحاد شرکت­های تولیدکننده کوچک­تر به اجرا درخواهد آمد. با ورود این صنعت به کشورمان، ایران می­تواند از تجربه کامل و دانش فنی پیشرفته سایر مناطق جهان استفاده و درعین‌حال در بازار فروش جهانی نیز با تولیدکنندگان موجود رقابت نماید. هدف از انجام این مطالعه طبق ملزوماتی که در ادامه به آن‌ها اشاره شده، بررسی میزان فلزات سنگین (مس، سرب، روی، نیکل، کادمیوم، کروم) در رسوبات و نمونه آب محل زیست ماهیان وحشی و پرورش‌یافته، سنجش این فلزات و سطوح آنزیمی (آمینوترانسفراز، آسپارتات آمینو ترانسفراز، آلکالین ترانسفراز) در بافت­ های آب‌شش، پوست، عضله و کبد آن­ ها و مقایسه آن با استاندارد WHO جهت تعیین استانداردهای سلامت عمومی و حفاظت از محیط‌زیست دریایی می­ باشد. هم­چنین اين بررسي قصد دارد تأثیر آلودگی در مناطق حضور ماهی شیر را از نظر ژنتيكي بر روی جمعیت این گونه ارزشمند مورد مطالعه قرار دهد تا تأثیر احتمالی آلاینده­ ها بر روی تنوع ژنتیکی جمعیت این ماهی آشکار گردد. با عنایت به این‌که شرکت متقاضی در نظر دارد طرح پرورش ماهی در قفس را با ظرفیت 10.000 تن در بوشهر و پس‌ازآن 10.000 تن در قشم به انجام برساند و در حال حاضر تنها ماهی پرورشی مورد استفاده نیز ماهی سی­باس می­باشد، لذا با حجم بالای سرمایه­گذاری، مباحث مطرح شده در خصوص وجود فلزات سنگین به‌ویژه جیوه در بافت­ های بدن ماهی و سایر تبلیغات منفی در این زمینه توسط سایر پرورش‌دهندگان و واردکنندگان ماهی می­تواند تأثیر منفی بسیاری بر روند بازار این ماهی داشته باشد و عدم ترغیب مردم به مصرف این ماهی را موجب گردد، بنابراین انجام این طرح از این حیث ضروری است که بتوان به‌صورت کاملاً علمی، کیفیت مطلوب این ماهی و سالم بودن آن را تائید نماید که این مسئله می­تواند تأثیر بسیار مثبتی بر خاتمه این تبلیغات منفی داشته باشد. با توجه به انتخاب محل و انجام مطالعات مکان­یابی سایت پرورش ماهی در قفس که بررسی خصوصیات فیزیک و شیمیایی و فلزات سنگین آب و بستر را نیز به همراه داشته است، پروژه پرورش ماهی در قفس آغاز شد و در مرحله پایلوت 300 تن ماهی سی­باس پرورش یافت. بلافاصله پس‌ازآن فاز اصلی یعنی 1500 تنی شروع شد و فاز بعدی پرورش 10.000 تن ماهی در همین مکان می­باشد. یک از مباحثی که در آبزی‌پروری حائز اهمیت است، مسئله پایش یا مانیتورینگ مکان پرورش ماهی است که در کنار تولید می­ بایست جایگاه مهمی داشته باشد. ازاین‌جهت بررسی شرایط فیزیکوشیمیایی آب، بستر و ماهی­ های پرورش‌یافته، بررسی احتمالی آلودگی به فلزات سنگین و ... در مورد ادامه کار تا رسیدن به فاز تولید 10.000 تن اهمیت زیادی دارد و نتیجه آن نشانگر این موضوع می­ باشد که آیا ادامه روند پرورش ماهی در قفس در این مکان بر صلاح و مصلحت است یا خیر. این بررسی ضمن این‌که از نظر بحث مالی و سرمایه ­گذاری بسیار مهم است از نظر بیولوژیک و زیست­محیطی و تأثیر مجموعه پرورش ماهی در قفس بر روی دریا و ماهیان طبیعی نیز حائز اهمیت می­ باشد. نمودار زیر علل تمایل شرکت متقاضی برای انجام مطالعه پرورش ماهی‌های سی­باس را نشان می‌دهد: بررسی میزان آلودگی احتمالی در ماهیان شیر و سی باس آسیایی در خلیج فارس 1

نمودار 1: علل تمایل شرکت متقاضی برای انجام مطالعه پرورش ماهی‌های سی­ باس

راه‌حل‌ها و پیشنهادها باید الزامات زیر را رعایت نمایند:

  • پایش خصوصیات فیزیکوشیمیایی آب، بستر و ماهی­ ها در منطقه مطالعاتی (استان بوشهر و هرمزگان) و بررسی وضعیت سلامت ماهیان سی­باس پرورشی و ماهی شیر صیدشده
  • سنجش فلزات سنگین (سرب، جیوه، کادمیوم، نیکل، کروم، روی، مس) در آب، رسوب و بافت­های عضله، آب‌شش، پوست و کبد ماهیان شیر صیدشده و ماهیان سی­باس پرورش‌یافته در قفس و مقایسه آن با استاندارد WHO
  • مطالعات هیستوپاتولوژی فلزات سنگین بر بافت‌های عضله، کبد، آب‌شش و پوست ماهیان در مناطق آلوده و غیر آلوده
  • سنجش آنزیم­های بافتی شامل استیل کولین استراز، آلان آمینوترانسفراز، آسپارتات آمینو ترانسفراز، آلکالین فسفاتاز در ماهیان مناطق آلوده و عاری از آلودگی
  • بررسی ارزش تغذیه‌ای (شامل پروفایل اسیدآمینه، چربی، امگا 3، ویتامین‌ها) ماهیان شیر صیدشده و سی­باس پرورش‌یافته در قفس
  • بررسی تأثیر آلودگی بر تنوع ژنتیکی جمعیت ماهی شیر در مناطق موردمطالعه

نوع همکاری مطلوب :

بر اساس پیشنهادها قابل‌مذاکره می‌باشد.

ارسال پاسخ :

تمامی پروپوزال‌ها از طریق این لینک دریافت خواهد شد.

شرح مساله